اینچه برون

شهری مرزی 

در دل ترکمن صحرا

زیارتگاه دانشمند

- آشنايي با زيارتگاه ملاعلي دانشمند
ملاعلي دانشمند معروف به دانشمان آتا از بزرگان مذهبي تركمن ها و از طايفه ي آتا مي باشد. طايفه ي آتا (عطا) يكي از طوايف مقدس بوده و در ميان تركمن ها از احترام خاصي برخوردار است.
بنابر اعتقاد تركمن ها، طوايف آتا، خوجه، شيخ و مختوم از شجره ي خلفاي راشدين مي باشند و احترام آنها بر همگان واجب مي باشد. اين طوايف به نام طوايف مقدس ناميده شده و افراد آن كه اولاد نام دارند از ديرباز با استفاده از احترام خود نقش مهمي را در حل و فصل اختلافات طايفه اي و فردي در ميان تركمن ايفا كرده اند و اين امر خود موجب افزايش احترام آنان گرديده است.
بنا به نوشته هاي موجود در كتاب هايي نظير تاريخ الاوليا و حدايق الحدايق ، خواجه محمد باباسماسي4 شاگرد فاضل و كامل داشته است كه بعد از ايشان به دعوت صادقان و ارشاد طالبان مشغول گشته اند و يكي از آنان مولانا علي دانشمند يا ملا علي دانشمند مي باشد كه يكي از عالمان و دانشمندان و عارفان و مرشدان به نام و به حق بوده است .
امكانات موجود
زيارتگاه دانشمند در وضع موجود داراي بقعه اي قديمي به ابعاد تقريبي 4*3 متر، سايبان با كف ساز بتوني به ابعاد تقريبي 5*8 متر جهت نماز و اتراق زايرين، يك اتاق جهت نگهداري ظروف (به زايرين جهت استفاده ي آنان امانت داده مي شود) به ابعاد 3*2 متر، دفتر زيارتگاه به ابعاد 3*2 متر و يك انبار به ابعاد تقريبي 4*3 متر مي باشد. علاوه بر آن دو دهنه سرويس دستشويي تخريبي (يك دهنه براي خواهران و يك دهنه براي برادران) موجود مي باشد. همچنين يك انباز زميني آب جهت ذخيره ي آب شرب براي مواقع قطع آب، يك منبع هوايي جهت ايجاد فشار آب، يك دستگاه دينام جهت پمپاژ آب از انبار زميني به منبع هوايي و چند عدد شير برداشت آب وجود دارد.
با تخصيص اعتبار در سال گذشته جهت ايجاد سرويس دستشويي، 6 دهنه سرويس دستشويي (3 دهنه براي برادران و 3 دهنه براي خواهران) در حال احداث مي باشد كه با اتمام آن سرويس هاي قبلي تخريب خواهد گرديد.
در مجاورت زيارتگاه جهت سرويس دهي به زايرين از نظر خريد سوغاتي و اقلام مورد نياز، بازارچه اي از دستفروشان تشكيل مي گردد كه در آن كشك (به عنوان محصول منطقه كه به صورت سنتي از قديم به صورت سوغاتي از دانشمند توسط خريداران خريداري مي گرديد)، كيك و نوشابه، اسباب بازي و سوغاتي هايي نظير بدليجات به فروش مي رسد و مجموعاً حدود 30 نفر دستفروش در روزهاي جمعه در آن مشغول مي گردند.
 بازديدكنندگان از زيارتگاه (زايرين)
زايرين دانشمند از سراسر استان مي باشند. بيشترين تعداد مربوط به شهرستان آق قلا بوده و شهرستان هاي گنبد، تركمن و علي آباد در رتبه هاي بعدي قرار مي گيرند. طبق نتايج مصاحبه با زايرين كه از 31 وسيله نقليه ي مراجعه كننده به زيارتگاه در روز جمعه شانزدهم تيرماه 85 به طور نمونه ي تصادفي انجام گرفت[1] ، 94/41 درصد از زايرين از شهرستان آق قلا بوده اند. زايرين شهرستان گنبد (به استثناي بخش داشلي برون) 35/19 درصد و زايرين شهرستان تركمن 13/16 درصد را تشكيل مي دادند.